تبلیغات
iranian-boys - پزشکی در ایران و تاریخ
iranian-boys
آن چنان به ایران علاقه مندم که حتی تمام بهشت را با یک وجب از خاک ایران عوض نمی کنم. «عارف قزوینی»
نوشته شده در تاریخ سه شنبه 20 بهمن 1388 توسط کوروش هخامنشی | نظرات ()
همانگونه كه در كتاب میراث ایران گفته شده، ایران در دوران پیش وپس از اسلام، در دانش پزشكی پیشرفت بسیار داشته است. این كتاب توسط سیزده تن از خاورشناسان، زیر نظر ا.ج.آربری تألیف شده است و آقایان بیرشك، دكتر بهاءالدین پازارگاد، عزیزالله حاتمی، محمد سعیدی، دكتر عیسی صدیق اعلم و دكتر محمد معین زیر نظر دكتر احسان یارشاطر آن را تحت عنوان «مجموعه ایران شناسی» ترجمه كرده‌اند. در قسمتی از كتاب نوشته شده: «شواهد تاریخی حكایت می‌كند كه پیش از استیلای تازیان، فعالیت‌های پزشکی در ایران وجود داشته و ایرانیان باستان در این زمینه سهمی بزرگ داشته‌اند.»

در دوره‌‌ی باستان 5 رشته‌ی پزشكی وجود داشته است:
1 -آشو پزشك (آشو بئشزو) : كه از كلمه‌ی آشو به معنی پاك گرفته شده است و برابر با دانش بهداشت می‌باشد. یعنی با رعایت پاكی و پاكیزگی بیماران را درمان و از پیدایش بیماری‌های جلوگیری و پیشگیری می‌كرده‌اند.
2 -دادپزشك (داتو بئشزو) : كه از كلمه‌ی داتو به معنای عدل و داد گرفته شده است و برابر با پزشكی قانونی می‌باشد. در این رشته‌، با قوانین و دستورهای ویژه‌ای سروكار داشته‌اند.
3 -كاردپزشك (كارتو بئشزو) : كه از كلمه‌ی كارتو به معنی كارد گرفته شده است و برابر با جراح می‌باشد.
4 -ارور پزشك (اورورو بئشزو) : كه از كلمه‌ی ارور به معنی گیاه گرفته شده است و برابر با پزشك داروساز می‌باشد. این گروه از پزشكان با داروهای گیاهی سر و كار داشته و آن‌ها را می‌شناخته‌اند و برای درمان به بیماران تجویز می‌كرده‌اند.
5 -مانتره پزشك (مانترو بئشزو) : كه از كلمه‌ی مانتره به معنی سخن مقدس و آسمانی گرفته شده است و به نوعی برابر با روانپزشك می‌باشد. این گروه با خواندن آیات كتاب آسمانی و ذكر و دعا، بیماران را درمان می‌كرده‌اند.

پورسیناجابر پور حیان

 

 

 

 

 

 

 

 

پس از اسلام نیز تا قرنها ایرانیان حرف اول را در پزشکی می زدند وکتابهای آنان در بسیاری از مراکز علمی و درمانی آن زمان در آسیا ،اروپا و آفریقا تدریس می شد؛ ولی متاسفانه پس از حمله وحشیانه چنگیز خان مغول و کشتار تیمور لنگ وبنا بدلایل سیاسی و اجتماعی ویژه ای که تقریبا از دوران صفویه به بعد پدید آمد (یعنی علم تنها محدود به فقه و دروس حوزوی گردید.) دربسیاری از رشته های گوناگون دچار پسرفت و رکود شدند.

در پایان برای حسن ختام نام چند پزشک نام آور ایرانی در طول تاریخ را بیان می کنم،باشد که نامشان در تاریخ جاودانه بماند:

دوران اسطوره ای: وی‌ونگهان - آبتین - فریدون پیشدادی - آترت - سریتا
دوران هخامنشیان: آبادیس - ازناک
دوران اشکانیان: اشموغ وه
دوران ساسانیان: برزویه – بختیشوع
دوران پس از اسلام: ابن سینا(پور سینا) – جبراییل پسر بختیشوع - پنام دیلمی – زکریای رازی – اسماعیل جرجانی – احمد پسر ابی اشعف - ابوسهل مسیحی – محمد کاظم نی ریزی – ابوالخیر بهنام - ماسویه – جابر پسر حیان (دو نفر آخر داروساز بوده اند)